Τράπεζες: Κρατικοποίηση – κοινωνικοποίηση τους κάτω από εργατικό και κοινωνικό έλεγχο και διαχείριση

Του Παναγιώτη Σολωμού

H χρεοκοπία του ιδιωτικού τραπεζικού συστήματος και το φόρτωμα στους ώμους των εργαζομένων δισεκατομμυρίων ευρώ, βάζει μπροστά στην Αριστερά την αναγκαιότητα να διαμορφώσει το πρόγραμμα της μπαίνοντας στην αντεπίθεση με τρόπο που να ανταποκρίνεται στα σημερινά δεδομένα της πιο σκληρής ταξικής σύγκρουσης από τον δεύτερο παγκόσμιο πόλεμο.

Η κατάρρευση του τραπεζικού συστήματος έγινε μέσα από μια σειρά διαδικασιών τόσο οικονομικών αδιεξόδων όσο και διαφθοράς.

trapezes

Με την επικράτηση του νεοφιλελευθερισμού ο καπιταλισμός σε διεθνές επίπεδο πέρασε σε μια περίοδο ανάπτυξης που βασίστηκε στο κτύπημα των μισθών (πιο εξευγενισμένα μείωση του εργατικού κόστους) αυξάνοντας έτσι το ποσοστό κέρδους. Ταυτόχρονα όμως ήταν αναγκασμένος να προωθήσει τον δανεισμό, ιδιωτικό και δημόσιο, έτσι ώστε να τονώσει την αγορά η οποία συρρικνώνονταν από την μείωση των μισθών.

Παράλληλα, παρουσιάστηκε και το φαινόμενο των φουσκών σαν αποτέλεσμα της άναρχης ανάπτυξης αλλά και του παρασιτικού και αρπακτικού ρόλου του χρηματιστηριακού κεφαλαίου, δηλαδή κυνηγούσαν και κυνηγούν το εύκολο και γρήγορο κέρδος χωρίς να επενδύουν στην παραγωγή, ενώ ταυτόχρονα δημιουργούσαν τεράστια ποσά πλασματικού χρήματος.

Το τι συνέβηκε στην Κύπρο με τον τραπεζικό τομέα είναι πανομοιότυπο με το τι έγινε σε όλες της χώρες της Ευρώπης αλλά και το τι συνέβηκε στην μητρόπολη του καπιταλισμού τις ΗΠΑ.

Ο τραπεζικός τομέας στην Κύπρο

Στην Κύπρο εκτός από την φούσκα των ακινήτων είχαμε και την επέκταση του τραπεζικού τομέα στην Ελλάδα και τα βαλκάνια και την εμπλοκή του στην αγορά ομολόγων και άλλων χρηματιστηριακών πράξεων.

Οι τράπεζες για να μπορέσουν να τα κάνουν όλα αυτά έδιναν bonus και χαριστικά δάνεια,  δωροδοκώντας έτσι από κόμματα μέχρι και τα στελέχη τους. Όλα αυτά γίνονται υπόγεια, κάτω από το τραπέζι, για να μην γνωρίζει η κοινωνία το ποσά που έκλεβαν και κλέβουν.

Η έκρηξη της φούσκας των ακίνητων σε διεθνές επίπεδο σηματοδότησε την αρχή της κατάρρευσης της παντοδυναμίας των τραπεζών. Ήταν ζήτημα χρόνου και η κατάρρευση των κυπριακών τραπεζών.

Η χρεοκοπία των τραπεζών είχε σαν αποτέλεσμα την κατάρρευση στην συνείδηση της κοινωνίας του πιο σημαντικού θεσμού της καπιταλιστικής οικονομίας.

Από την χρεοκοπία στις «κρατικοποιήσεις»

Η «κρατικοποίηση» της Λαϊκής ήρθε σαν αποτέλεσμα της χρεοκοπίας της. Η κυβέρνηση Χριστόφια αναγκάστηκε να επέμβει και να την σώσει από την πλήρη κατάρρευση φορτώνοντας στο δημόσιο ταμείο το πόσο των 1,8 δις ευρώ. Κρατικοποίησε δηλαδή τις ζημιές. Ταυτόχρονα όμως, κι εδώ είναι η μεγάλη αδυναμία της κυβέρνησης Χριστόφια, άφησε την τράπεζα στα χέρια των ιδιωτών, να λειτουργεί με τον ίδιο διεφθαρμένο τρόπο που λειτουργούσε προηγουμένως. Όλη αυτή την περίοδο η Λαϊκή φορτώθηκε μέσω του E.L.A πάνω από 9 δις, τα οποία πήγαν είτε στα υποκαταστήματα της στη Ελλάδα, που στη συνέχεια πουλήθηκαν χαρισματικά στην τράπεζα Πειραιώς κάτω από τις εντολές της Τρόικας, είτε δόθηκαν δάνεια σε μεγάλο-καπιταλιστές τα οποία μετάφεραν εκτός Κύπρου. Όλα αυτά τα χρήματα πρέπει να βρεί σήμερα η Τράπεζα Κύπρου, αφού συγχωνεύτηκε με την Λαϊκή, για να σωθεί.

Η επόμενη «κρατικοποίηση» ήταν αυτή του Συνεργατισμού μια «κρατικοποίηση» με εντελώς διαφορετικά χαρακτηριστικά απ’ ότι της Λαϊκής.

Ο Συνεργατισμός κατέχει περίπου το ένα τρίτο της εγχώριας αγοράς στον τραπεζικό τομέα και έχει κοινωνικά χαρακτηριστικά. Το συνεργατικό κίνημα αναπτύχτηκε σαν απάντηση στους τοκογλύφους στις αγροτικές κύρια περιοχές. Μέτοχοι είναι τα μελή του, δηλαδή οι καταθέτες και δανειολήπτες οι οποίοι μέσα από ψηφοφορία ψήφιζαν τις επιτροπές που τα διοικούσαν. Την τελευταία περίοδο ο Συνεργατισμός ακολουθούσε τις πρακτικές των εμπορικών τραπεζών, τις επιτροπές του έλεγχαν κομματικοί συνδυασμοί και βρέθηκε και αυτός μπλεγμένος σε σκάνδαλα.

Το γεγονός ότι δεν μπλέχτηκε σε αγορές ομολόγων εκτός Κύπρου τον έσωσε από την κατάρρευση. H επέλαση της κρίσης και η αναθεώρηση του τρόπου υπολογισμού των κόκκινων δάνειων (καθυστέρηση μόνο για τρεις μήνες και συμπερίληψη σε αυτά, τα αναδιαρθρωμένα δάνεια) τον παρουσιάζουν να χρειάζεται 1,5 δις για ανακεφαλαιοποίηση. Και ενώ κατέχει 2 δις ληξιπρόθεσμα ομόλογα της Κυριακής κυβέρνησης, η Συγκυβέρνηση με την Τρόικα τον αναγκάζουν να πάρει από την κυβέρνηση το 1,5 δις, τον «κρατικοποιούν», του βάζουν όρο να κλείσει το ένα τέταρτο των καταστημάτων του να καταργήσει τις εκλεγόμενες επιτροπείες και να τις αντικαταστήσει με διορισμένους τεχνοκράτες. Ακόμα του επιβάλλουν 10% πέναλτι σε περίπτωση που θέλει να πάρει τις μετοχές του πίσω. Είναι ξεκάθαρο ότι η «κρατικοποίηση» αυτή έγινε ετσιθελικά με τρόπο που να αφαιρει από τον συνεργατισμό τα όποια κοινωνικά χαρακτηριστικά, με στόχο να εμπορευματοποιηθεί και να μετατραπεί σε όργανο των τοκογλύφων και σε κάποιο στάδιο να ξεπουληθεί σε αυτούς.

Δεν είναι αυτά τα παραδείγματα η κρατικοποίηση για την οποία παλεύει η Αριστερά

Μπροστά σε αυτήν την κατάσταση οι μαρξιστές και η αριστερά πρέπει να αντεπιτεθούν προβάλλοντας το αίτημα και πρόγραμμα των κρατικοποιήσεων/ κοινωνικοποιήσεων με στόχο την εξυπηρέτηση της προόδου και ανάπτυξης ολόκληρης της κοινωνίας και όχι των συμφερόντων του ιδιωτικού κέρδους μιας οικονομικής ολιγαρχίας σε βάρος της κοινωνίας

Ένα τέτοιο πρόγραμμα περιλαμβάνει:

  1. Την κρατικοποίηση του τραπεζικού συστήματος κάτω από εργατικό και κοινωνικό έλεγχο και διαχείριση με την συμμετοχή των ιδίων των εργαζομένων στην διαχείριση, οι οποίοι γνωρίζουν ανά πάσα στιγμή την κατάσταση σε αυτές, αλλά και των καταθετών-δανειοληπτών και άλλων κοινωνικών ομάδων.
  2. Πλήρης διαφάνεια και άρση του εμπορικού μυστικού /απορρήτου στις τράπεζες, για να γίνει πραγματικός έλεγχος και να φανεί ποιοι πήραν τι, και ποιοι παίρνουν πόσα. Το εμπορικό μυστικό λειτουργεί με τρόπο που να συγκαλύπτει τις απάτες και την απληστία των κεφαλαιοκρατών σε βάρος της κοινωνίας.
  3. Να σταματήσει να λειτουργεί το τραπεζικό σύστημα στην λογική του κέρδους, αλλά να λειτουργεί στην λογική της ανάπτυξης ολόκληρης της κοινωνίας. Με αυτό τον τρόπο το τραπεζικό σύστημα θα μπορέσει να βοηθήσει τους δυσπραγούντες με μείωση τόκων και επιτοκίων ακόμη και με κούρεμα δάνειων ενώ ταυτόχρονα τα κέρδη του να διοχετεύονται σε κρατικές επενδύσεις σε παραγωγικούς τομείς για την ανάπτυξη της οικονομίας.

Τα πιο πάνω αιτήματα μπορούν εύκολα να αγκαλιαστούν από στην κοινωνία, οι κρατικοποιήσεις δεν είναι πλέον απαγορευμένο ταμπού. Κι αυτό γιατί είναι πλέον κατανοητό από όλη την κοινωνία ότι δεν γίνεται όταν οι τράπεζες έχουν κέρδη αυτά να είναι ιδιωτικά και όταν έχουν ζημιές, αυτές να φορτώνονται στην κοινωνία και τους εργαζόμενους. Ακόμα χειρότερα, δεν γίνεται οι τράπεζες να αρπάζουν τα λεφτά των καταθετών και να συνεχίζουν να επιτίθενται στις περιουσίες των δανειοληπτών, και όλα αυτά να ισχύουν για τους εργαζομένους και μικρομεσαίους αλλά όχι για τους μεγαλο-κεφαλαιοκράτες.

Τα πιο πάνω αιτήματα δεν αποτελούν κάποια ιδεολογήματα. Είναι τα αναγκαία μετρά που πρέπει να παρθούν για να σταματήσει το τραπεζικό σύστημα να αποτελεί την αιχμή της επίθεσης ενάντια στους εργαζόμενους και την κοινωνία .Είναι τα αναγκαία μετρά για να μπορέσει το τραπεζικό σύστημα να αποτελέσει την ατμομηχανή της ανάπτυξης και της προόδου.

Όσο η Αριστερά δεν υιοθετεί αυτά τα αιτήματα, η χρεοκοπία και η κατάρρευση του ιδιωτικού τραπεζικού τομέα αντί να οδηγήσει στην αμφισβήτηση του χαρακτήρα του σαν ιδιωτικού κερδοσκοπικού οργανισμού θα χρησιμοποιείται σαν όπλο ενάντια στα συμφέροντα των εργαζομένων. Η άρχουσα τάξη κατάφερε να περάσει την λογική ότι κατάρρευσαν οι τράπεζες του κυπριακού λαού και άρα ο κυπριακός λαός οφείλει να τις σώσει.

Το ΑΚΕΛ μπροστά στις ευθύνες

Σ’ αυτή την εξέλιξη μεγάλες ευθύνες έχει το ΑΚΕΛ. Ούτε όταν ήταν στην εξουσία ούτε και σήμερα, μετά από την οικονομική χρεοκοπία του τραπεζικού τομέα, δεν έχει διανοηθεί να κάνει μια προσπάθεια έλεγχου των τραπεζών από τους εργαζόμενους και την κοινωνία ή έστω να το βάλει σαν αίτημα. Ακόμα χειρότερα, έχει βρεθεί μπλεγμένο σε λίστες χαριστικών δάνειων και σκανδάλων, κάτι που στην συνείδηση της κοινωνίας, το κατατάσσει σε αυτούς που τα πήραν και άρα δημιούργησαν το πρόβλημα.

Το αίτημα του ΑΚΕΛ για τις τράπεζες περιορίζεται στην «εξυγίανση» και την «αναμόρφωση» του χαρακτήρα του γενικά και αόριστα – όπως υποτίθεται ότι γινόταν τόσα χρόνια, και με βάση ιδιωτικοοικονομικά κριτήρια!.

Συγκεκριμένα στις προσυνεδριακές του θέσεις λέει

« Βασική προϋπόθεση για να μπορέσει η χώρα να ξαναμπεί σε πορεία ανάπτυξης είναι η εξυγίανση του τραπεζικού τομέα μέσω αυστηρότερης εποπτείας και εφαρμογής των κανόνων εταιρικής διακυβέρνησης και η αναμόρφωση του χαρακτήρα του ώστε να αποκατασταθεί η στήριξη προς την πραγματική οικονομία.»

Με αυτό τον τρόπο το ΑΚΕΛ αποσιωπά και προσπέρνα το γεγονός ότι και στις καλές εποχές, τόσο η Κεντρική Τράπεζα Κύπρου όσο και στο σύνολό του το τραπεζικό και εποπτικό σύστημα δεν ήταν ποτέ ανεξάρτητα αλλά προωθούσαν τα συμφέροντα του κεφαλαίου και την λογική του κέρδους. Την ίδια στιγμή αδυνατεί να δεί πως τα σκάνδαλα, ο τζόγος και η διαφθορά είναι κύρια χαρακτηριστικά του καπιταλισμού και δεν θα εκλείψουν όσο δεν θα αλλάξει χαρακτήρα το σύστημα.

Ποιος θεσμός άρα θα το κάνει; Πώς θα μπορούσαν να υλοποιηθούν τα αιτήματά του; Ακόμη και όταν ήταν στην κυβέρνηση, ακριβώς επειδή διαχειρίστηκε το καπιταλιστικό σύστημα, όχι μονό δεν μπόρεσε να πετύχει την ανεξαρτησία του θεσμού της ΚΤΚ και την εξυγίανση και αναμόρφωση του τραπεζικού τομέα άλλα βρέθηκε μπλεγμένο σε σκάνδαλα.

Με αυτό το αίτημα το ΑΚΕΛ αποδεικνύεται ότι δεν έβγαλε κανένα συμπέρασμα από την διακυβέρνηση Χριστόφια, αγνοεί την ένταση της ταξικής επίθεσης που έχουν εξαπολύσει οι κεφαλαιοκράτες και βρίσκεται πίσω από τις ανάγκες της εποχής και όχι στην πρωτοπορία.

Η υιοθέτηση από την αριστερά του αιτήματος της κρατικοποίησης –κοινωνικοποίησης του τραπεζικού συστήματος  και η μετατροπή του σε αίτημα των εργαζομένων και της κοινωνίας είναι κάτι που θα αλλάξει το γενικό πλαίσιο μέσα στο οποίο διεξάγεται η ταξική πάλη. Είναι ένα πολύτιμο  και απαραίτητο όπλο στον αγώνα των εργαζομένων.

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: