Μάργκαρετ Θάτσερ: οι εργαζόμενοι δεν ξεχνούν!

 3584

Η γυναίκα με το τσεκούρι. Γελοιογραφία της εποχής απο τον Άλαν Χάρντμαν.

 Η Βρετανική εργατική τάξη υποδέχθηκε τα νέα για το θάνατο της Μάργκαρετ Θάτσερ με πανηγυρισμός. Πολλοί έκριναν τη στάση τους  σαν έλλειψη σεβασμού προς τους νεκρούς, αλλά ο ενθουσιασμός τους δεν ήταν αδικαιολόγητος, αν εξετάσουμε τις πολιτικές που εφάρμοσε που διέλυσαν την εργατική τάξη και τα συνδικάτα, το κράτος προνοίας και το βιοτικό επίπεδο της Βρετανίας.

από άρθρο του Ρόμπιν Κλάπ,  του Σοσιαλιστικού Κόμματος Αγγλίας και Ουαλίας (αγγλικό τμήμα της διεθνούς οργάνωσης στην οποία ανήκει η ΝΕΔΑ, Επιτροπή για μια Εργατική Διεθνή – CWI, Committee for a WorkersInternationalEπιμέλεια: Ελένη Ιωάννου

Στην πρώτη εκλογική της νίκη το Μάη του 1979, στην οδό Ντάουνιγκ, έξω από την πρωθυπουργική κατοικία, η Θάτσερ απήγγειλε Φραγκίσκο της Ασίζης: «Όπου υπάρχει διχόνοια, ας φέρουμε αρμονία. Όπου υπάρχει πλάνη, αλήθεια. Όπου υπάρχει αμφιβολία, πίστη. Όπου υπάρχει απόγνωση, ελπίδα.”

Εννέα χρόνια μετά, οι μάσκες έπεσαν για τη Μάργκαρετ Θάτσερ. Τα εννιά χρόνια της πρωθυπουργίας της χαρακτηρίστηκαν από μια απροκάλυπτη επίθεση στο βιοτικό επίπεδο και δημοκρατικά δικαιώματα της εργατικής τάξης. Για μια ακόμα φορά, η Θάτσερ έψαχνε θρησκευτική καθοδήγηση, αλλά η απάντηση ήταν στα λόγια του Αγ. Παύλου:

εἴ τις οὐ θέλει ἐργάζεσθαι μηδὲ ἐσθιέτω (αυτός που δε δουλεύει ούτε και θα τρώει)[1]

Η θητεία της Θάτσερ ήταν εφιαλτική για τους εργαζόμενους. Πριν ακόμα να ηγηθεί του Συντηρητικού Κόμματος, ‘κέρδισε’ τον τίτλο της ‘κλέφτρας του γάλακτος’ -’milk snatcher’ γιατί απέσυρε το ένα ποτήρι γάλα που δικαιούνταν οι μαθητές την ημέρα, όσο ήταν υπουργός παιδείας το 1975.

Όσες γυναίκες είχαν την εντύπωση ότι η άνοδος μιας γυναίκας στην πρωθυπουργία αποτελούσε προχώρημα στη μάχη για ισότητα, σύντομα έχασαν τις αυταπάτες τους, με τα αντί-εργατικά μέτρα της Θάτσερ, όπως το να στερήσει επιδόματα μητρότητας, πληρωμένη  άδεια μητρότητας, και το δικαίωμα για λιγότερες ώρες εργασίας σε περισσότερες από τις μισές Βρετανές εργαζόμενες μητέρες, ενώ οι δημόσιες δαπάνες για παιδικούς σταθμούς ήταν οι χαμηλότερες στη δυτική Ευρώπη.

3880

‘Ποτέ άλλοτε δεν κλάπηκαν από τόσους πολλούς,τόσα πολλά για το συμφέρον τόσών λίγων’

Γελοιογραφία του Άλαν Χάρντμαν

 H διακυβέρνηση της Μάργκαρετ Θάτσερ άφησε πίσω της την καταστροφή του βιομηχανικού τομέα, και αυξανόμενη φτώχεια. Μεταξύ 1979 και 1981 η παραγωγή στον κατασκευαστικό τομέα έπεσε δραματικά κατά 15%. Η χώρα συγκλονίζονταν απο επεισόδια μεταξύ 1980-81, τα οποία προκλήθηκαν λόγω φτώχειας, καταστολής, και το αίσθημα σε μια ευρεία μάζα του πληθυσμού ότι αυτή η κυβέρνηση ήταν εχθρική απέναντι στην κοινωνία. Χαρακτηριστικά, το σχόλιο της Θάτσερ μετά τα επεισόδια μεταξύ μαύρων κοινοτήτων του Τόξτεθ στο Λίβερπουλ και αστυνομίας ήταν  “Φτωχοί μου καταστηματάρχες”. Για την απώλεια χιλιάδων δουλειών στο λιμάνι του Λίβερπουλ, την ανεργία και την τεράστια υποβάθμιση της περιοχής ούτε λόγος.

Τον Μάη του 1979 η ανεργία ήταν στα 1.09 εκατομμύρια, αυξήθηκε στα 2.13 εκατομμύρια δύο χρόνια μετά, και το 1986 έφτασε στα 3.13 εκατομμύρια. Το κράτος προνοίας και τα επιδόματα κόπηκαν σε τεράστιο βαθμό, ενώ το πραγματικό ύψος της ανεργίας κρατιόταν κρυφό από τον κόσμο καθώς επί Θάτσερ έγιναν 28 αλλαγές ως προς τον τρόπο που υπολογιζόταν η ανεργία.

“Οι Βικτωριανές αρχές, ήταν οι αρχές που έκαναν τη χώρα μας σπουδαία” ανακοίνωνε με στόμφο το 1982, και για να αποδείξει πόσο πιστή ήταν στις οπισθοδρομικές κοινωνικές πολιτικές του 19ου αιώνα, κατά την πρωθυπουργία της σημειώθηκε διόγκωση του πληθυσμού των φυλακών. Μέχρι το 1988, η Μ Βρετανία είχε τον πιο ψηλό αριθμό κρατουμένων στην ΕΕ, τόσο σε αναλογία πληθυσμού αλλά και ολότελα.

Η πρώτη Θατσερική κυβέρνηση εξελέγη το Μάη του 1979. Η Βρετανία κατείχε τη χαμηλότερη αύξηση παραγωγικότητας απ’ όλες τις μεγάλες οικονομίες που βασίζονταν στην βιομηχανία,

πτώση κερδών, και οκτώ φορές περισσότερες απεργίες συγκριτικά με το 1930. Με την πτώση της προηγούμενης κυβέρνησης Συντηρητικών του Έντουαντ Χίθ (1970-74), μετά από τις μάχες που έδωσε του NUM (National Union of Mineworkers Εθνικό Συνδικάτο Ανθρακωρύχων), όπως  και άλλα συνδικάτα, η κλίκα της Θάτσερ αποφάσισε ότι θα έπρεπε να εξαπολύσουν ακόμα πιο μεγάλη επίθεση ενάντια στην εργατική τάξη και τα συνδικαλιστικά όργανά της.

Η κυβέρνηση των Εργατικών (Labour Party) του 1974-79, ήρθε αντιμέτωπο με μεγάλες οικονομικές και πολιτικές κρίσεις και το 1976 αναγκάστηκε να καλέσει το ΔΝΤ για οικονομική βοήθεια, και αργότερα να αρχίσει τις πρώτες παρατεταμένες περικοπές σε δημόσιες δαπάνες από το 1945. Η επιβολή αυστηρής εισοδηματικής πολιτικής στα συνδικάτα έφερε αναταραχή, με αποτέλεσμα μια σειρά στάσεων εργασίας στο δημόσιο μεταξύ 1978-79.

Θατσερισμός

1741

To Εθνικό Σύστημα Υγείας υπο τη Θάτσερ. (στη γελοιογραφία οι δύο γιατροί ελέγχουν το σφυγμό και την πίεση του NHS, η ΜΘ ελέγχει το λογαριασμό του στην τράπεζα) Άλαν Χάρντμαν.

 Από το 1977 άρχισαν να φαίνονται οι πρώτες ενδείξεις αυτού που αργότερα ονομάστηκε Θατσέρισμος. Σε ένα έντυπο με τον τίτλο “Η σωστή προσέγγιση στην Οικονομία”, τονίστηκε η σημασία του ελέγχου της προσφοράς χρημάτων, όπως και η πτώση της φορολογίας, η χαλάρωση του ελέγχου στις μισθολογικές αποκλίσεις και η κατάργηση ‘μη αναγκαίων’ περιορισμών στην επέκταση ιδιωτικών εταιριών.

Ο Μονεταρισμός, η οικονομική θεωρία που δίνει έμφαση στην προσφορά, υποστηρίζουν ότι o πληθωρισμός προκύπτει όταν το κράτος διοχετεύει χρήμα στην οικονομια με μεγαλύτερο ρυθμό από αυτό της οικονομικής ανάπτυξης της χώρας. Γι’ αυτό το κράτος πρέπει να συγκρατήσει την παροχή χρημάτων στην οικονομία, και να κόψει τις δημόσιες δαπάνες. Oι οικονομολόγοι που υποστηρίζουν τις πιο πάνω θεωρίες, υποστηρίζουν ότι τα πιό πάνω μέτρα επιτρέπουν στην οικονομία να αναπτύσσεται σαν σύνολο, και ότι εαν οι ιδιωτικές εταιρίες αυξάνουν τα κέρδη τους, αυτό έχει άμεσο θετικό αποτέλεσμα και μέσα στην κοινωνία (‘trickle down’ effect). Καταφεύγοντας πολύ επιλεκτικά στη ‘βίβλο’ της, η Μάργκαρετ Θάτσερ δικαιολόγησε την πολιτική της το 1980 με το περίφημο της σχόλιο: “Κανείς δε θα θυμόταν τον καλό Σαμαρείτη αν είχε μόνο καλές προθέσεις. Είχε και χρήματα, επίσης.”

Η κυβέρνηση της Θάτσερ εγκατέλειψε την ομόφωνη γνώμη που επικράτησε μετά τον Β’ ΠΠ ότι η κοινωνία έπρεπε να έχει πλήρη εργοδότηση, δηλώνοντας ότι αυτό είναι ευθύνη των αφεντικών και των εργαζομένων. Η κυβέρνηση δεν θα ήταν πια ο παροχέας υπηρεσιών. Τα κενά θα καλύπτονταν από τις αγορές, τον εθελοντισμό και ο καθένας θα φρόντιζε για τον εαυτό του.

Η εκλογή των Συντηρητικών το 1979 έφερε αγαλλίαση στις πλούσιες τάξεις της Βρετανικής κοινωνίας. Την ημέρα των εκλογών το χρηματιστήριο έπιασε ρεκόρ αφού το ποσό των 1.000 εκατομμυρίων στερλινών προστέθηκε στο δείκτη μετοχών.

Μαζί με το συνάδελφό της Σερ Κίθ Τζόζεφ, οπαδό του μονεταρισμού και της ιδέας της  ελεύθερης αγοράς του Φρίντριχ βον Χάγιεκ και του Μίλτον Φρίντμαν, η Θάτσερ έκανε αποστολή της να απαλλάξει τους Συντηρητικούς από την πίστη τους στον κρατικό παρεμβατισμό –  το κράτος – επιχειρηματία και τον Κευνσιανισμό, που κατά τη γνώμη της έφεραν την πτώση του Χίθ.

Η επίθεση στα συνδικάτα

1735

Η Θάτσερ και η συμμορία των Αγγέλων της κολάσεως, του Alan Hardman

 Ο Χάγιεκ εξήγησε η ελευθερία (για τις αγορές) κάτω από ένα κράτος με ελάχιστη παρέμβαση στην οικονομία, ήταν το ιδανικό, και ότι τα συνδικάτα ήταν ο εχθρός της ελεύθερης αγοράς. Η Θατσερ αναπαρήγαγε

αυτή την αντίληψη σε σχόλιό της στη Financial Times το 1984: “δεν πιστεύω ότι τα άτομα που κατεβαίνουν σε απεργίες σ’ αυτή τη χώρα έχουν καλό λόγο να το κάνουν” . Ο ευνουχισμός των συνδικάτων έγινε αυτοσκοπός των Συντηρητικών. Αργότερα σπίλωσε τον ηρωικό αγώνα των ανθρακωρύχων για επιβίωση χαρακτηρίζοντάς τους τον “εσωτερικό εχθρό”.

Η εφαρμογή του Μονεταρισμού ήταν καταστροφική για την Βρετανική οικονομία. H βιομηχανική παραγωγή έπεσε κάθετα το 1980 και η ανεργία αυξήθηκε περισσότερο από οποιαδήποτε άλλη χρονιά από τη δεκαετία του ‘30. Μέχρι το 1981 η παραγωγή είχε πέσει κατά 5.5.% μέσα σε 2 χρόνια. Η Θάτσερ επέβαλε ένα κρατικό προϋπολογισμό που μείωνε τη φορολογία για τις μεγάλες επιχειρήσεις, αλλά και τις δημόσιες δαπάνες, προκαλώντας μια ακόμα πιο βαθειά επιβράδυνση. Οι πλείστοι ηγέτες του κόσμου σήμερα έχουν μελετήσει επισταμένα αυτή την περίοδο, φτάνοντας στο συμπέρασμα ότι εφαρμόζοντας τέτοιες πολιτικές σε περίοδο ύφεσης, μόνο επιδεινώνουν το βάθος και τη διάρκειά της.

Ολόκληρες περιοχές που βασίζονταν στη βαριά βιομηχανία χρεοκόπησαν. Οι χαλυβουργοί έδωσαν γενναίες μάχες για να εξασφαλίσουν καλύτερους μισθούς και συνθήκες εργασίας αλλά προδόθηκαν από τις ηγεσίες των συνδικάτων τους το 1980. Ακολούθησε μια περίοδος μαζικών κλείσιμων εργοστασίων, που προετοίμαζαν το έδαφος για τις ιδιωτικοποιήσεις που ακολούθησαν. Με την εφαρμογή του ρητού της Θάτσερ ότι “ο δρόμος για την ανάκαμψη είναι μέσα από τα κέρδη”, η Βρετανική οικονομία στην ουσία σταμάτησε. Ενδεικτικά οι εισαγωγές αγαθών που προηγουμένως η Βρετανική βιομηχανία παρήγαγε, ήταν πιο ψηλές από τις εξαγωγές, για πρώτη φορά μετά την βιομηχανική επανάσταση στη Βρετανία, το πρώην ‘εργοστάσιο του κόσμου.’

3879

Άλαν Χάρντμαν

 Σύμφωνα με τη Θάτσερ, ο συνδυασμός των εσόδων από τα Βρετανικά πετρέλαια στη Βόρεια Θάλασσα, και της τεχνογνωσίας του τριτογενούς τομέα της παραγωγής (παροχή υπηρεσιών κλπ), υπό την καθοδήγηση των τραπεζών και του Βρετανικού χρηματοοικονομικού τομέα αποτελούσε την απάντηση στην απαξιωμένη θεωρία που έλεγε ότι υπάρχει η ανάγκη μιας δυνατής βιομηχανίας.

Το ξεπούλημα των κρατικών σπιτιών, σε συνδυασμό με την ιδιωτικοποίηση κερδοφόρων  τομέων της βιομηχανίας, που άλλοτε ανήκαν στο κράτος έδωσαν μεγάλη αναζωογόνηση στη χρηματιστηριακή αγορά. Το χρηματιστήριο του Λονδίνου απελευθερώθηκε από τα ‘κρατικά’  δεσμά του, με το ‘Big Bang’ του 1986, επιτρέποντας έτσι τον παροξυσμό χρηματιστικοποίησης και κερδοσκοπίας που ακολούθησε.

Kαι όσο η Θάτσερ προσπαθούσε να καταργήσει την έννοια της ‘δουλειάς για όλους’, η ταξική πάλη εντεινόταν. Στα τέλη του 1981 η κυβέρνησή της ήταν η λιγότερο δημοφιλής από οποιαδήποτε άλλη στην Βρετανική ιστορία. Η δημοτικότητα της είχε πέσει στο 23%.

Στην πραγματικότητα, αυτό που κέρδισε την εύνοια στους Συντηρητικούς ήταν η εθνικιστική τους ρητορική. Η Θάτσερ, στις ομιλίες της προς στους οπαδούς του κόμματός της στα συνέδρια των Συντηρητικών, επικαλούνταν μια Βρετανική αυτοκρατορία. Σε συνέντευξή της στις Times, μιλούσε για  “την ελευθερία της Βρετανικής αυτοκρατορίας, να επιλέξει να επιβάλει ελευθερία και το κράτος δικαίου σε χώρες που δε θα το έκαναν αλλιώς”

Το 1982 η Αργεντινή Χούντα εισέβαλε στα νησιά Φώκλαντ που ανήκαν στη Βρετανία. Αυτό για την Αργεντίνικη δικτατορία αποτελούσε αντιπερισπασμό από τα ριζοσπαστικά κοινωνικά κινήματα που αναπτύσσονταν σε όλη την Αργεντινή τα οποία μπορούσαν να ρίξουν το δεξιό δικτατορικό καθεστώς.

Αυτό οδήγησε τη Θάτσερ, που έφερε ήδη τον τίτλο της ‘Σιδηράς Κυρίας’, δοσμένο, ειρωνικά, από μια Σοβιετική εφημερίδα, να κηρύξει ένα ανηλεή πόλεμο που κράτησε 2 μήνες, και στο τέλος του μετρούσε 255 Βρετανούς και 650 Αργεντίνους νεκρούς. Η δημοτικότητά της ωστόσο ανέβηκε στο 51%, ακριβώς επειδή έπαιξε το χαρτί του πατριωτισμού, και χωρίς ντροπή παρουσίασε τη βύθιση του Αργεντινού πλοίου Μπελγκράνο, όπου πολλές ζωές χάθηκαν, σαν υποχώρηση της Αργεντινής απο το πεδίο της μάχης.

Η υποστήριξη των ΗΠΑ προς τους Συντηρητικούς ήταν καθοριστικής σημασίας για την ήττα της Χούντας στο Μπουένος Άιρες. Η Θάτσερ στα χρόνια της πρωθυπουργίας της δεν παρέλειπε να επαινέσει τις Αγγλοαμερικανικές σχέσεις. Η Θάτσερ και ο Ρεπουμπλικάνος Ρόναλντ Ρήγκαν είχαν κοινή άποψη την ηθική ανωτερότητα των κοινωνιών που βασίζονταν στην ελεύθερη αγορά, και την επιτακτική ανάγκη που προέκυπτε από αυτό, την ‘αντιμετώπιση’ διεθνώς της απειλής του Σοβιετικού Κομμουνισμού.  Η νίκη στα Φώκλαντς ήταν η βάση με την οποία οι Συντηρητικοί επανεκλέγηκαν το 1983, παρόλο που οι ψήφοι τους έπεσαν κατά 2% συγκριτικά με το 1979.

Είχε έρθει η στιγμή να χτυπήσουν τα συνδικάτα. Οι Τόρις (Συντηρητικοί) είχαν δείξει τα δόντια τους όταν ενθάρρυναν τον Έντι Σάχ, τον αντισυνδικαλιστή ιδιοκτήτη της εφημερίδας Στόκπορτ Μέσιντζερ, να σπάσει το συνδικάτο των εργαζόμενων στα τυπογραφεία (NGA- National Graphical Association). Η αποτυχία των διαπραγματεύσεων προανήγγειλε την απεργία των τυπογράφων σε όλο το ΗΒ, όταν ο Ρούπερτ Μέρντοχ αποφάσισε να επιτεθεί στο δικαίωμα στο συνδικαλισμό, παίζοντας το βρώμικο παιχνίδι του να μετακινήσει τα τυπογραφεία του στο Γουόπιγκ του Λονδίνου. Τα συνδικάτα έπρεπε να πληρώσουν πρόστιμα ενώ η αστυνομία άσκησε άγρια καταστολή ενάντια στις γραμμές των απεργών, σκηνές που αργότερα έγιναν καθημερινό φαινόμενο στις απεργίες των ανθρακωρύχων το 1984-85. Οι ηγεσίες των συνδικάτων υποχώρησαν αντιμέτωπες με αυτές της επιθέσεις και η απεργία ηττήθηκε. Η μορφή της Θάτσερ θεοποιήθηκε μέσα στο κοινοβούλιο. Ο βουλευτής Ρόναλντ Μπελ διακήρυττε ότι “η διάλυση απεργιών πρέπει να γίνει το πιο τιμημένο επάγγελμα απ’ όλα”

Ο φανατικός Θατσερικός Νόρμαν Τέμπιτ έγινε υπουργός εργασίας και άρχισε την νομική  επίθεση στα συνδικάτα. Έντεκα ξεχωριστά αντισυνδικαλιστικά μέτρα μπήκαν σε εφαρμογή μέσα σε μια δεκαετία. Πρώτιστα οι συνδικαλιστές έχαναν την ασυλία που είχαν ενάντια σε νομικά μέτρα από τον εργοδότη τους εφ’ όσον υπήρχε διαφωνία, και κατά δεύτερο, οι πικετοφορίες έγιναν παράνομες. Αργότερα αποσύρθηκε και η ασυλία του εθνικού συνδικάτου. Οι εσωτερικές εκλογικές διαδικασίες έγιναν μυστικές, και η ελάχιστη περίοδος κατά την οποία μπορούσε να εργαστεί κάποιος ώστε και δικαιούται να ισχυριστεί άδικη απόλυση άλλαξε από ένα στα δύο χρόνια.

Μετά ήρθε η άρση του νόμου που διαφύλαττε ότι όλοι οι εργαζόμενοι σε ένα χώρο θα ήταν εγγεγραμμένοι σε συνδικάτο[2], ενώ εισήχθη προστασία μη συνδικαλισμένων ατόμων από απόλυση, σε μια προσπάθεια να διχάσουν εργαζόμενους σε συνδικαλιζόμενους και μη συνδικαλιζόμενους και να σπάσουν τα εργασιακά δικαιώματα. Ο κατώτατος μισθός για άτομα κάτω των 21 καταργήθηκε και μπήκαν επιπλέον περιορισμοί στη χρήση των ταμείων των συνδικάτων.

Η μεγάλη επίθεση όμως ήρθε το 1984 όταν ανακοινώθηκε το πρόγραμμα που θα έκλεινε πολλά ορυχεία. Αυτό, οδήγησε σε απεργίες όπου υπήρχαν ανθρακωρυχεία σε όλη τη Βρετανία. Οι Συντηρητικοί παίρνοντας τα μαθήματα από τις απεργίες των ανθρακωρύχων του 1972 και 1974  είχαν μελετήσει όλα τα ενδεχόμενα και ήταν προετοιμασμένοι να καταπνίξουν την απεργία. Το σχέδιό τους προνοούσε τον πλήρη εξοπλισμό των ηλεκτροπαραγωγών σταθμών με κάρβουνο, και σαν σχέδιο Β’ την εισαγωγή άνθρακα. Μη συνδικαλισμένοι οδηγοί φορτηγών χρησιμοποιήθηκαν για να μεταφέρουν κάρβουνο, ενώ η χρήση κάρβουνου σε συνδυασμό με πετρέλαιο σαν καύσιμα για τους ηλεκτροπαραγωγούς σταθμούς είχε μπει σε εφαρμογή.

Η Θάτσερ απέφυγε την κατά μέτωπο επίθεση με το NUM to 1981, αλλά το 1984 ήταν έτοιμη να το κάνει. Σε μια επιχείρηση συντονισμένη από μια κεντρική αστυνομική αρχή που κόστισε μισό εκατομμύριο στερλίνες την ημέρα, 20,000 αστυνομικοί επιστρατεύτηκαν για να σπάσουν τις απεργίες στα ανθρακωρυχεία. Η Θάτσερ ήλπιζε ότι οι απεργίες θα ήταν τα νέα της Φώκλαντς, μια μικρή αλλά ισχυρή νίκη. Η απεργία κράτησε περισσότερο από ένα χρόνο, και άνοιξε ένα χάσμα μεταξύ των τάξεων. Απέδειξε όμως για ακόμα μια φορά την ανικανότητα της ηγεσίας των συνδικάτων, αφού οι ηγετικοί συνδικαλιστές χαράμιζαν τις ευκαιρίες που είχαν να βοηθήσουν τους ανθρακωρύχους οργανώνοντας απεργιακές κινητοποιήσεις, ή ακόμα με τις ξεπουλημένες δεξιές ηγεσίες του συνδικάτου των ηλεκτρολόγων που μπήκε σε ανοικτή συνεργασία με τους Συντηρητικούς.

Παρόλαυτά η κυβέρνηση της Θάτσερ έφτασε επικίνδυνα κοντά στην ήττα όταν λιμενεργάτες, εργαζόμενοι στους σιδηροδρόμους, και άλλοι εργάτες αποφάσισαν να ενώσουν τις φωνές τους στην υπεράσπιση των συντρόφων τους στηρίζοντας την απεργία των ανθρακωρύχων. Στο τέλος της, η απεργία κόστισε στην οικονομία 2δισ στερλίνες, ένα νούμερο που ο καγκελάριος της Θάτσερ δήλωσε εκ των υστέρων ότι ήταν μια “επένδυση που άξιζε τον κόπο για το καλό του έθνους.”

Οι ιδιωτικοποιήσεις εντάθηκαν όταν ξεπουλήθηκε το αέριο, η αρχή ηλεκτρισμού και οι τηλεπικοινωνίες. Η δικαιολογία τους για τις ιδιωτικοποιήσεις ήταν ότι έτσι δημιουργούσαν πιο δημοκρατικές συνθήκες, εφ όσον θα υπήρχαν μέτοχοι σ’ αυτές τις εταιρίες. Μόνο 300.000 κατέληξαν να κατέχουν πάνω από 10 μετοχές.

Τα κρατικά σπίτια ξεπουλήθηκαν επίσης. Μεταξύ 1979 και 1988, η ιδιοκτησία σπιτιών αυξήθηκε κατά 3 εκατομμύρια, και η δικαιολογία της Θάτσερ ήταν: “Θέλω δημοκρατία του κεφαλαίου. Ο καθένας να γίνει καπιταλιστής. H ιδιωτικοποίηση της στέγασης είναι η αρχή”

 Η Αντίσταση

1740

H Θάτσερ ηττήθηκε με τις κινητοποιήσεις ενάντια στον Κεφαλικό φόρο.

 Το δημοτικό συμβούλιο του Λίβερπουλ έκανε τη ζωή της Θάτσερ δύσκολή. Όσο η Θάτσερ ιδιωτικοποιούσε κρατικά σπίτια το δημοτικό συμβούλιο του Λίβερπουλ έχτισε πέραν των 5000 κρατικών σπιτιών όπως και κέντρα αναψυχής κλπ, κι αυτό κυρίως γιατί οι δημοτικοί σύμβουλοι, ακολούθησαν την πολιτική που είχε προτείνει η Μilitant (οργάνωση πρόγονος του Σοσιαλιστικού Κόμματος), και αρνήθηκαν να εφαρμόσουν περικοπές. Έμειναν πιστοί στις σοσιαλιστικές πεποιθήσεις τους, που ήταν ο λόγος που ο κόσμος τους εξέλεξε.

“Αυτοί οι άνθρωποι δεν σέβονται την κυβέρνησή μου” δήλωνε με ειλικρίνεια στη Βουλή.

Παρόλο που οι αστοί ιστορικοί απέδωσαν τη πτώση της Θάτσερ το 1990 στις διαφορές που υπήρχαν αναφορικά με την αφομοίωση της Βρετανίας στην ΕΕ, στην πραγματικότητα ήταν το τεράστιο κίνημα ενάντια στον κεφαλικό φόρο που έφερε το τέλος της. Ήταν τα 18 εκατομμύρια άντρες και γυναίκες που οργανώθηκαν στις επιτροπές ενάντια στον κεφαλικό φόρο, στις οποίες τα μέλη του Militant έπαιζαν καθοριστικό ρόλο, αρνήθηκαν να πληρώσουν τον φόρο και αψήφησαν όλο το δηλητήριο που τους έριχνε η Θάτσερ.

Η Θάτσερ επιχείρησε να πλήξει την κοινωνία σαν σύνολο και έκανε ένα καθοριστικό λάθος. Το κίνημα έφερε πανικό στις τάξεις του Συντηρητικού κόμματος όταν η εξέγερση εξαπλώθηκε όχι μόνο στις πόλεις αλλά και την επαρχία όπου πολλές περιοχές έγιναν απόρθητα κάστρα για τους Συντηρητικούς. Ακόμα και η Financial Times έκρινε τον κεφαλικό φόρο ως την πιο καταστροφική απόφαση της Θάτσερ.

Η Θάτσερ δήλωνε “Η (σιδηρά) κυρία δε θα πέσει” κι όμως έπεσε από την οργή της εργατικής τάξης που αρνήθηκε να πληρώσει. Έπεσε προδομένη από τους Συντηρητικούς φίλους της, που την αντικατέστησαν, σαν άλλος Καίσαρας.

Στην πρωθυπουργία της η Θάτσερ έκλεισε 286 κρατικά νοσοκομεία, και ο πληθυσμός που ζούσε κάτω από το επίπεδο της φτώχειας αυξήθηκε κατά 9.5 εκατομμύρια. Την ίδια στιγμή, το 1%, οι πιο πλούσιες τάξεις κατείχαν περισσότερο από το 20% του εμπορεύσιμου πλούτου της χώρας.

Η Θάτσερ ήταν ακόμα ένα μέλος του Συντηρητικού κόμματος, στο τέλος της ημέρας. Στενόμυαλη, ρατσίστρια και ξενοφοβική, απροκάλυπτα φανατική, και ομοφοβική, αφού ανοικτά υποστήριξε ένα αρχηγό της αστυνομίας ο οποίος δήλωσε ότι ο υιός του AIDS ήταν η τιμωρία του Θεού στους ομοφυλόφιλους.

Κάθε εποχή, όμως, φέρει τις προσωπικότητες που οι συνθήκες έχουν ανάγκη, και αν αυτές δεν υφίστανται, το σύστημα τις διαμορφώνει ανάλογα. Η Θάτσερ ήταν αναγκαία για τον καπιταλισμό για να καταστρέψει το κράτος προνοίας που ίσχυσε μετά τον Β’ ΠΠ. Στο πρόσωπό της τα αφεντικά βρήκαν τον κατάλληλο υποψήφιο.

Όμως η πρωθυπουργία της έφερε πόλωση τόσο στην κοινωνία όσο και στο κόμμα των Συντηρητικών, με επιπτώσεις που κράτησαν για μια δεκαετία.

Κλείνοντας τα μάτια στον τρόπο που λειτουργεί το καπιταλιστικό σύστημα, οι αστοί οικονομολόγοι μπήκαν σε μια περίοδο ευφορίας τη δεκαετία του 1990. Σήμερα η εκδίκηση της παγκόσμιας ύφεσης του καπιταλισμού έχει καταστρέψει το κληροδότημα της Θάτσερ.

Το Άγγλο- Αμερικανικό μοντέλο της ελεύθερης αγοράς έχει αποτύχει, όπως όλα τα καπιταλιστικά οικονομικά μοντέλα. Ο μύθος ότι οι αγορές που δέχονται ελάχιστο έλεγχο είναι πιο δυνατές από αυτές που έχουν συστηματικό κρατικό έλεγχο έχει καταρριφθεί. Στον Ευρωπαϊκό νότο, σε Ελλάδα, Κύπρο και αλλού εργαζόμενοι και νεολαία κινητοποιούνται ενάντια στις συνέπειες της αποτυχίας του συστήματος της αγοράς.

Με το θάνατο της Θάτσερ, η ιδεολογία στην οποία τάχθηκε τόσο σθεναρά ενάντια, ο σοσιαλισμός, επιστρέφει στη συνείδηση των εργαζόμενων και νεολαίας που κινητοποιούνται για να υπερασπιστούν συνθήκες ζωής τους, με αυξανόμενο ενδιαφέρον.

Η κληρονομία στο Εργατικό Κόμμα

H Θάτσερ έπεσε μετά από την εσωτερική διαμάχη του κόμματός της το 1990, που προκλήθηκε από το φιάσκο του κεφαλικού φόρου, όμως οι πολιτικές της που περιόρισαν τη δύναμη των συνδικάτων, ιδιωτικοποίησαν κρατικούς πόρους, και αποδέσμευαν το χρηματιστήριο του Λονδίνου, αρχικά εκφόβισαν και μετά δελέασαν την ανερχόμενη ηγεσία του Νέου Εργατικού Κόμματος (New Labour Party), συσπειρωμένο γύρω από τον Γκόρντον Μπράουν και τον Τόνι Μπλέρ.

Το 2001, ο Πίτερ Μάντελσον του κόμματος των Εργατικών δήλωσε πολύ εύστοχα: “είμαστε όλοι Θατσερικοί τώρα”,  πριν να δηλώσει με ενθουσιασμό ότι είναι “άνετος με το γεγονός ότι υπάρχουν άνθρωποι που γίνονται πολυεκατομμυριούχοι”.

Ουσιαστικά το Εργατικό Κόμμα ξεπουλήθηκε στις χειρότερες τάξεις της καπιταλιστικής αγοράς. Η Θάτσερ δεν επαίνεσε τον Τόνι Μπλερ άδικα άλλωστε για την (καταστροφική) πρωθυπουργία του, αλλά ούτε και ο Γκόρντον Μπράουν τυχαία σύγκρινε τον εαυτό του με την ίδια, πίνοντας τσάι στην πρωθυπουργική κατοικία του στο Ντάουνιγκ Στριτ, χαρακτηρίζοντας την ως μια «πολιτικό αφιερωμένη στο καθήκον» όπως και ο ίδιος. Ακόμα, κατά τη διάρκεια της πρωθυπουργίας του πρότεινε κρατικό κονδύλι 3 εκατομμυρίων για την κηδεία της, παρόλο που εκατομμύρια θα ήταν χαρούμενοι να την θάψουν δωρεάν – οποιαδήποτε στιγμή.

Στις 17 Απριλίου, οι εργάτες και οι απόγονοί τους, που πλήγηκαν από τις πολιτικές της Θάτσερ, και που ακόμα υποφέρουν από τις ανελέητες περικοπές σε επιδόματα και υπηρεσίες  και τη λιτότητα που επιβάλλουν οι Συντηρητικοί στη χώρα σήμερα, θα ζήσουν να δουν την ειρωνεία της κηδείας της γυναίκας που ιδιωτικοποίησε τα πάντα, με κρατικά έξοδα. Την ίδια στιγμή που απειλούνται νοσοκομεία, σχολές, υπηρεσίες και κοινοτικά κέντρα με κλείσιμο, το κράτος δίνει 10 εκατομμύρια για την κηδεία ίσως της πιο μισητής φυσιογνωμίας στην σύγχρονη ιστορία της Βρετανίας. Είναι αν μη τι άλλο ένδειξη του πόσο τεχνητές είναι οι επιθέσεις που δέχεται σήμερα η εργατική τάξη. Στην πραγματικότητα θέλουν να κάνουν τους εργαζόμενους και τα χαμηλά στρώματα να πληρώσουν για μια κρίση που δε δημιούργησαν, ενώ αυτοί απολαμβάνουν τα εκατομμύρια τους και τα κέρδη τους.

Οι πολιτικές της Θάτσερ όμως δεν εφαρμόζονται μόνο από τους πολιτικούς της απογόνους στη Βρετανία. Είναι οι πολιτικές της παγκόσμιας αγοράς.

Στην Κύπρο, βρισκόμαστε στα πρόθυρα μιας μεγάλης επίθεσης από την Τρόικα, τις διεθνείς αγορές, αλλά και την τοπική άρχουσα τάξη. Ημικρατικοί οργανισμοί απειλούνται με ιδιωτικοποιήσεις, ενώ η επίθεση στους μισθούς δημοσίου έχει αρχίσει. Η Τροικανή κυριαρχία στην Κύπρο αναμένεται να κρατήσει τουλάχιστον 22 χρόνια, χωρίς καμιά ένδειξη ανάπτυξης στην οικονομία, όπως έχει γίνει απ όπου έχει περάσει το ΔΝΤ και ο νεοφιλελευθερισμός. Τα μαζικά κινήματα των εργαζομένων και των λαϊκών στρωμάτων ενάντια στις πολιτικές τους είναι η μόνη μας διέξοδος.

Οι αντίσταση του δημοτικού συμβουλίου του Λίβερπουλ, οι αγώνες των ανθρακωρύχων και ο αγώνας ενάντια στον κεφαλικό φόρο που τελικά έριξε την Θάτσερ πρέπει να γίνουν παραδείγματα στην πάλη ενάντια στις νεοφιλελεύθερες πολιτικές και τις επιθέσεις στις ζωές μας. Να αποδείξουμε ότι η κοινωνία υπάρχει και όταν πλήττεται, αντεπιτίθεται!


[1] φράση που χρησιμοποιήθηκε από το Λένιν στο βιβλίο του “Κράτος και Επανάσταση”, για να περιγράψει τις συνθήκες μιας σοσιαλιστικής κοινωνίας, όπου μόνο όσοι συμμετέχουν ενεργά με την εργασία τους στη διαδικασία της παραγωγής, έχουν δικαίωμα στην κατανάλωση. O Λένιν βέβαια δε μιλούσε για τεμπέληδες εργάτες ή άτομα ανίκανα για εργασία -άτομα με αναπηρία, υπερήλικες κλπ, αλλά την αστική τάξη της οποίας το κέρδος δεν προερχόταν από τη δουλειά που έκαναν καθαυτή, αλλά από την εκμετάλλευση της εργατικής τάξης, όπως περιέγραψε ο Μαρξ.

[2]  το λεγόμενο closed shop, όπου ο εργοδότης οφείλει να εργοδοτεί μόνο άτομα που ανήκουν σε συνδικάτα.

________________________________________

Δείτε ακόμη:

Για τον κεφαλικό φόρο Πολ Ταξ

http://www.xekinima.org/arthra/view/article/poll-tax-1987-90-18-ekatommyria-bretanoi-arnithikan-na-pliroso/

Για τον αγώνα των ανθρακωρύχων
http://www.socialistparty.org.uk/books/miners_strike/msframe.htm?12.htm

http://www.socialistparty.org.uk/articles/7029/09-03-2009/miners-strike-1984-85

Για τον αγώνα του Λίβερπουλ

http://www.socialistparty.org.uk/liverpool/

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: